CVA in de kleine hersenen

De kleine hersenen (het cerebellum) liggen redelijk afgescheiden van de rest van het centraal zenuwstelsel en spelen een belangrijke rol bij het bewaren van het evenwicht, de lichaamshouding en de coördinatie van de willekeurige (bewuste) spierbewegingen. De functie is indirect. Het houdt in de gaten of het doel van bepaalde bewegingen bereikt wordt en zorgt eventueel voor aanpassing van bewegingen. Door een beschadiging van de kleine hersenen worden bewegingen veel minder gecoördineerd, de persoon lijkt wel dronken. Hij stoot tegen dingen aan en is erg onhandig (ataxie). Maar de kleine hersenen doen meer dan alleen bewegingen controleren. Ze zijn ook betrokken bij impliciet leren, vormen van leren die buiten het bewustzijn omgaan, maar die wel merkbaar zijn in gedrag. Niemand weet precies wat hij bij tennis moet doen om de arm goed te bewegen, maar door oefenen krijgen we de beweging onder controle. Ook spelen de kleine hersenen een rol bij taal en bij taken die een beroep doen op het werkgeheugen, zoals het herhalen van een telefoonnummer om het niet te vergeten. Anatomisch kunnen de kleine hersenen ingedeeld worden in een centraal deel, met daaromheen twee halve bollen (hemisferen). De buitenkant van het cerebellum wordt net als bij de grote hersenen aangeduid als de schors (cortex cerebelli). Deze bestaat uit veel windingen (gyri), zodat zeer veel cellen een plaats hebben. Aan de buitenkant zien we daardoor veel parallelle groeven (sulci) lopen. De bloedtoevoer naar de kleine hersenen verloopt voornamelijk via drie grote bloedvaten (slagaders).

Om normaal te kunnen blijven functioneren, hebben de kleine hersenen een constante toevoer van bloed nodig via deze slagaders. Bij onderbreking van de bloedtoevoer komen er geen zuurstof en voedingsstoffen bij (een deel van) de kleine hersenen. Hierdoor kunnen cellen worden beschadigd of afsterven, met als gevolg dat de kleine hersenen niet meer normaal kunnen functioneren. De ernst van de beschadiging hangt af van de plaats en mate van onderbreking van de bloedtoevoer.

Oorzaken
De hoofdoorzaak van een beroerte van de kleine hersenen is een onderbreking van de bloedtoevoer via de bloedvaten. Deze onderbreking kan het gevolg zijn van een afsluiting of van een scheuring van een van de slagaders. Een afsluiting veroorzaakt een herseninfarct en kan ontstaan door een bloedstolsel in de slagader zelf (trombus) of door een stolsel dat is meegevoerd naar de hersenen vanuit een ander deel van het lichaam (embolus). Ook als een bloedvat sterk vernauwd is, kan dit leiden tot blokkering van de bloedtoevoer. Een scheuring van een slagader leidt tot een hersenbloeding. Een dergelijke scheur kan veroorzaakt worden door een gezwel, een ongeval of een aneurysma. Een aneurysma is een uitpuiling van een zwakke of dunne plek in een slagaderwand, die na verloop van tijd kan scheuren.

Een beroerte van de kleine hersenen komt niet vaak voor. Het risico neemt echter toe met de leeftijd en vooral mannen worden door de aandoening getroffen. Tot de andere risicofactoren behoren onder meer een hoge bloeddruk (hypertensie), roken, een hoog cholesterolgehalte in het bloed, suikerziekte (diabetes mellitus), hartritmestoornissen, zwaar alcoholgebruik, ernstig overgewicht (obesitas), verkeerde voeding, herseninfarcten in de familie en bepaalde erfelijke aandoeningen, zoals afwijkingen in de bloedvaten van de hersenen.

Verschijnselen

Onderbreking van de bloedtoevoer naar de kleine hersenen kan verschillende gevolgen hebben die afhankelijk zijn van de plaats en mate van onderbreking en de andere bloedvaten waardoor het bloed nog kan stromen.

Vaak optredende verschijnselen zijn:
1. Coördinatiestoornissen bij willekeurige bewegingen (ataxie)
2. Moeilijkheden met spraak en taal (dysartrie).
3. Hoofdpijn (vooral achter in het hoofd)
4. Braken
5. Kleine pupillen
6. Verminderd bewustzijn
7. De gezichtsspieren aan één kant kunnen verzwakt zijn en aan die kant kan gevoelloosheid optreden.
8. Moeite met gericht kijken
9. Oorsuizingen (tinnitus)
10. Trage en onhandige bewegingen.

Prognose

De vooruitzichten bij een beroerte van de kleine hersenen variëren. Wanneer een bloedstolsel de beroerte heeft veroorzaakt, zijn de vooruitzichten beter dan wanneer een bloeding de oorzaak is. In de meeste gevallen bevorderen snelle herkenning en tijdige behandeling een zo goed mogelijke afloop. De vooruitzichten bij een beroerte van de kleine hersenen zijn vrij goed, al kampen sommige mensen met restverschijnselen.